Author Archives: Χρήστος Τσίρκας

Το βιβλίο «Παραμύθια απ’ όλο τον κόσμο 5» έχει επιμεληθεί ο Gianni Rodari και μεταφράστηκε στα ελληνικά από την Ζωή Κ. Μπέλλα ενώ η εικονογράφηση είναι του M.E. Agostinelli. Περιέχει 50 ιστορίες, μύθους και άλλα λαϊκά αφηγήματα από διάφορες χώρες και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Gutenberg» το 1986.

Περιεχόμενα:

1. Ο αυτοκράτορας κι η δίχως τελειωμό ιστορία  (Κίνα)
2. Παραμύθι για τα παιδάκια που δε θέλουνε να φάνε  (Καβίλια)
3. Ο ανεχόρταγος λύκος  (Γερμανία)
4. Ο λύκος και το ελάφι  (Εσθονία)
5. Ο διαολεμένος Μπαϊραχτάρης  (Αλβανία)
6. Ο Βικέντιος πάνω στην ιπτάμενη κιβωτό  (Ρωσία)
7. Ο σιδεράς που παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Γαλλίας  (Γαλλία)
8. Ο ξυλοκόπος και το ελαφάκι  (Κίνα)
9. Το πετεινάρι κι ο σουλτάνος  (Ουγγαρία)
10. Σούπα από λαγό  (Ουιγούροι)
11. Γκομπέ, ο τυχεράκιας  (Ιαπωνία)
12. Ο αδερφός Τοσοδούλης κουβεντιάζει με τα ψάρια  (Τσεχοσλοβακία)
13. Ο αδερφός Τοσοδούλης κι ο κλέφτης  (Τσεχοσλοβακία)
14. Γιατί τα βατράχια κάνουνε «βρεκεκέξ-κουάξ-κουάξ  (Αιθιοπία)
15. Από που κατάγονται οι κουτοί  (Νέγροι της Αφρικής)
16. Ο κότσυφας κι η αλεπού  (Ινδία)
17. Παραμύθι για τα παιδιά που λένε πάντα: «Και μετά;»  (Γαλλία)
18. Πονηρή η αλεπού, πιο πονηρός ο κόκορας  (Φλάνδρα)
19. Ο σκανταλιάρης γάτος κι οι χαζές μαϊμούδες  (Ινδονησία)
20. Πώς κορόιδεψε ο λαγός τον λύκο  (Ρουμανία)
21. Ο Δαίδαλος κι ο Ίκαρος  (Ελλάδα)
22. Η θαρραλέα αδερφούλα  (Ιταλία)
23. Η όμορφη Τζιν-Τζιν, η πιστή πριγκίπισσα  (Κίνα)
24. Ο χωρικός που εξαπάτησε τη φτώχεια  (Πολωνία)
25. Το παιδόπουλο που κατάκτησε ένα βασίλειο με μια βελόνα  (Νέγροι της Αφρικής)
26. Ο κυνηγός που δε φοβότανε τους λύκους  (Λετονία)
27. Ο Κικιτζό πουλάει σπουργίτια  (Ιαπωνία)
28. Ο κύριος και η κυρία Ξύδη  (Αγγλία)
29. Η ανυφάντρα και το χωριατόπουλο  (Βουλγαρία)
30. Πώς γίνανε οι πρώτοι άνθρωποι  (Παπουαζία)
31. Τα στεφανώματα του γάτου  (Φινλανδία)
32. Η κατσίκα με το αργυρό κυπρί  (Ρουμανία)
33. Το κόκκινο κοκόρι  (Ιρλανδία)
34. Το πώς γίνηκε ο γάιδαρος βασιλιάς των λιονταριών  (Κορσική)
35. Η στρίγλα Τζιαμαούμπα  (Ιαπωνία)
36. Τα τρία τσεκούρια  (Βιετνάμ)
37. Ο ξυλοκόπος κι η παμπόνηρη θυγατέρα του  (Αραβία)
38. Το πουκάμισο ευτυχισμένου ανθρώπου  (Σλοβενία)
39. Ο γιατρός κι ο θάνατος  (Ισπανία)
40. Ο Μαρτίνος η αλεπού  (Φλάνδρα)
41. Ο Νασταρδίν γλιτώνει τη ζωή του  (Τουρκία)
42. Ο Νασταρδίν γλιτώνει το φεγγάρι  (Τουρκία)
43. Όταν η μαϊμού ήταν δικαστής  (Νέγροι της Αφρικής)
44. Πώς ήρθανε στη γη οι ψύλλοι και οι ψείρες  (Κίνα)
45. Γιατί ο σπίνος είναι μπλε και το κογιότ γκρίζο  (Ινδία)
46. Στη θάλασσα καταμεσίς  (Ρωσία)
47. Ο γάτος κι η γάτα  (Κορσική)
48. Το τετραπέρατο σπουργίτι κι ο ψωροφαντασμένος αϊτός  (Ινδονησία)
49. Η λεοπάρδαλη, ο ελέφαντας και τα γίδια  (Αιθιοπία)
50. Η τετραπέρατη αλεπού κι ο Κοσμάς ο Ξαφνοζάπλουτος  (Ρωσία)

Το βιβλίο «Παραμύθια απ’ όλο τον κόσμο 4» έχει επιμεληθεί ο Gianni Rodari και μεταφράστηκε στα ελληνικά από την Ζωή Κ. Μπέλλα ενώ η εικονογράφηση είναι του M.E. Agostinelli. Περιέχει 55 ιστορίες, μύθους και άλλα λαϊκά αφηγήματα από διάφορες χώρες και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Gutenberg» το 1986.

Περιεχόμενα:

1. Ο βασιλιάς Άνεμος και η πριγκίπισσα  (Τσεχοσλοβακία)
2. Η μεγάλη μέρα  (Λιθουανία)
3. Το πουλάκι με το χρυσό ραμφί  (Σιβηρία)
4. Ο χαζο-Γιακουμής  (Τσεχοσλοβακία)
5. Ο ατρόμητος βοσκός  (Σουηδία)
6. Η χώρα των Αλλού-Που  (Γερμανία)
7. Ο άνθρωπος του Γκότεμ  (Αγγλία)
8. Ο Ήλιος, ο Πάγος κι ο Άνεμος  (Λευκορωσία)
9. Γιατί η ύαινα έχει ραβδωτή ράχη  (Σενεγάλη)
10. Γιατί η τρυγόνα κουρκουρίζει  (Φινλανδία)
11. Ο κόκορας κι η κότα  (Ρουμανία)
12. Ο λαίμαργος Πελεκουδάκης  (Τσεχοσλοβακία)
13. Η αλεπού με τα χίλια μυαλά  (Σερβία)
14. Ο τολμηρός γάτος και το θαρραλέο κριάρι  (Ρωσία)
15. Το προσκύνημα του ψύλλου και της ψείρας  (Ιαπωνία)
16. Ο πρίγκιπας Κούνελος  (Πορτογαλία)
17. Οι δύο γείτονες  (Τάταροι)
18. Οι τραγουδίστριες χήνες  (Βόρεια Αμερική)
19. Μια κούκλα μες στη χλόη  (Νορβηγία)
20. Ο κυρ-Μπαμπάου  (Γερμανία)
21. Ο τυφλός ζητιάνος και ο κλέφτης  (Ιταλία)
22. Η πριγκίπισσα που ήθελε ένα δροσοστέφανο  (Κίνα)
23. Το παραμελημένο άλογο  (Δυτική Αφρική)
24. Το φασόλι που ‘σκασε απ’ τα γέλια  (Τσεχοσλοβακία)
25. Γιατί το αηδόνι είναι ο πιο καλός τραγουδιστής  (Ρουμανία)
26. Τρεις πιθαμές μεγάλη  (Ρουμανία)
27. Η μύγα που ‘πεσε στο γάλα  (Βερβερίνοι)
28. Η καμήλα και το μερμήγκι  (Αραβία)
29. Πώς η καραβίδα κορόιδεψε την καρακάξα  (Ουκρανία)
30. Πώς ο κόρακας ξεγέλασε την αλεπού  (Σκωτία)
31. Πώς ο μικρός τυμπανιστής λευτέρωσε τρεις μαγεμένες πριγκιπέσσες  (Σερβία)
32. Το ασημένιο λαούτο  (Ιταλία)
33. Ο Γιακωβάκης και η ωραία κοιμωμένη  (Ιρλανδία)
34. Η μάνα κι ο πεθαμένος γιος  (Κίνα)
35. Ο σοφός φίλος  (Κεϋλάνη)
36. Ο βασιλέας των αντίλαλων  (Νέγροι της Αφρικής)
37. Ένα κομμάτι χρυσάφι μεγάλο σαν κεφάλι αλόγου  (Ρωσία)
38. Ο σπουργίτης και η αγκίδα  (Περσία)
39. Η ωραία Ασπροσυννεφιά κι η κόρη της η Χιονούλα  (Ινδία)
40. Το κορίτσι του φεγγαριού  (Τάταροι – Β.Α. Σιβηρία)
41. Ο ποντικός κι η γάτα  (Αγγλία)
42. Πώς το πουλάκι, ο κοκκινόκωλος Γιαννάκης, παντρεύτηκε τη μικρούλα σπίζα  (Αγγλία)
43. Ο κόρακας και το φίδι  (Ινδία)
44. Η μαϊμού κι ο φακόσπορος  (Συρία)
45. Οι μαϊμούδες και τα τρία νεκροταφεία  (Βιετνάμ)
46. Οι τρεις χρυσές τρίχες του παππού Παντογνώστη  (Τσεχοσλοβακία)
47. Ο βασιλιάς Άμπανορ κι η ωραία ορφανούλα  (Ρουμανία)
48. Η μυαλωμένη σταχτοπούτα  (Γαλλία)
49. Το νησί της Κιβωτού  (Ινδονησία)
50. Η φασολιά που ανέβηκε ως τον ουρανό  (Ουγγαρία)
51. Ο χαζούλης κι οι κουρούνες  (Ελλάδα*)
52. Ο βαρώνος Μινχάουζεν πάει στη Ρωσία  (Γερμανία)
53. Τσιντζεμόν ο Αθόρυβος  (Ιαπωνία)
54. Γιατί το κουνέλι έχει μακριά αφτιά και κοντή ουρά  (Νέγροι της Β. Αμερικής) 
55. Πώς ξεγέλασε η χελώνα την αλεπού  (Νέγροι της Β. Αμερικής)

Μύθος του Αισώπου –

Γκραβούρα του Ernest Griset (1844-1907) με τίτλο «hawk and nightingale» εμπνευσμένος από τον μύθο του Αισώπου «Γεράκι και αηδόνι»

Ένα αηδόνι καθότανε στο κλαδί μιας μεγάλης βελανιδιάς και έκανε αυτό που ήξερε καλύτερα…κελαηδούσε όμορφα! Ένα πεινασμένο γεράκι που το άκουσε πέταξε προς αυτό και το έπιασε στα γαμψά του νύχια έτοιμο να το φάει.

Το αηδόνι άρχισε να κλαίει και να παρακαλεί το γεράκι για να το αφήσει ελεύθερο. Μα το γεράκι ήταν αμετάπιστο.

Μα τί θα φας από εμένα; Είμαι μικρό πουλί και χωρίς πολύ κρέας πάνω μου. Καλύτερα να αναζητήσεις την τροφή σου σε μεγαλύτερα πουλιά.

Είπε το αηδόνι στο γεράκι σαν τελευταίο επιχείρημα, μα το γεράκι του απάντησε…

Θα ήμουν χαζός αν άφηνα κάτι σίγουρο για να κυνηγήσω κάτι αβέβαιο.

Από τα έθιμα που διατηρούνται ακόμα στις μέρες μας είναι και το ερυθρόλευκο βραχιολάκι που ακούει στο όνομα Μάρτης ή Μαρτιά. Πόσοι όμως από εμάς γνωρίζουμε την ιστορία του;

Η ακτινοβολία του ήλιου τον Μάρτιο θεωρούνταν επικίνδυνη για τα παιδιά. Προκειμένου λοιπόν να αποφύγουν το ανεπιθύμητο μαύρισμα στα προσωπάκια τους, οι γονείς έδεναν στον καρπό του χεριού ή στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού το γνωστό πλέον σε όλους μας βραχιολάκι, «Μάρτη» ή «Μαρτιά». Ήταν μια λινή στριφτή κλωστή, άσπρη και κόκκινη ή χρυσή που την προηγούμενη μέρα είχαν κρεμάσει στα κλωνάρια της τριανταφυλλιάς αφήνοντάς την εκεί και όλο το βράδυ προκειμένου να την εκθέσουν στην έναστρη νύχτα.

Θεωρούσαν πως η κόκκινη κλωστή κατείχε ιδιαίτερη δύναμη που προστάτευε τα παιδιά από τον ήλιο του Μαρτίου ενώ ταυτόχρονα του πρόσφερε και άλλα χαρίσματα. Για παράδειγμα, σε κάποιες περιοχές, όπως στις Κυδωνίες, έδεναν την κλωστή στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού για να μην σκοντάφτουν ή στην λαβή της στάμνας για να μένει κρύο το νερό.

Σύμφωνα με τον Χρυσόστομο, το συγκεκριμένο έθιμο, μάλλον έχει τη ρίζα του στα Ελευσίνια μυστήρια αφού και οι μύστες τότε έδεναν παρόμοιο βραχιόλι είτε στο δεξί χέρι είτε στο αριστερό τους πόδι, με συμβολική αξία -άγνωστη όμως σε εμάς.

Το χρονικό διάστημα που φοράει κανείς Μάρτη διαφέρει από περιοχή σε περιοχή. Έτσι, αλλού φοριέται μέχρι και την Ανάσταση όπου την επομένη τον βγάζουν και τον κρεμάνε στις τριανταφυλλιές προκειμένου τα ρόδα να πάρουν το χρώμα του. Σε άλλες περιοχές το φοράνε μέχρι να δούνε στον ουρανό χελιδόνια ή πελαργούς. Αλλού πάλι τον βγάζουν και τον τοποθετούνε κάτω από μια πέτρα και αν μετά από 40 ημέρες υπάρχει ακόμα και μαζί με αυτό υπάρχουν και αρκετά μυρμήγκια, τότε το θεωρούν ευτυχία. Άλλοι δένουν τους Μάρτηδες στις σούβλες με τα αρνιά και καίγονται μαζί με αυτά.

Φτιάξε τον Μάρτη απλά…

Συνεχίζουμε και διατηρούμε το έθιμο αυτό χωρίς απαραίτητα να πιστεύει κανείς σε δοξασίες η λαογραφικές συνήθειες της παράδοσης. Καλώς ή κακώς. Πάντως είναι μια ωραία εικόνα το βραχιολάκι αυτό σε ένα παιδικό -και όχι μόνο- χέρι.

Πάρτε λοιπόν δύο ισουψείς κλωστές, μία άσπρη και μία κόκκινη και απλά στρίβοντας την μία με την άλλη, έχετε έναν Μάρτη έτοιμο. Αν επιθυμείτε κάτι διαφορετικό, μπορείτε να προσθέσετε ένα ματάκι ή μια χάντρα.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Ας υποδεχτούμε τον Μάρτιο με το βραχιόλι του…

Καλή Σαρακοστή!

Πηγή: «Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας» του Γ.Α. Μέγα από τις εκδόσεις «ΕΣΤΙΑ».

Το βιβλίο «Παραμύθια απ’ όλες τις χώρες (Το ελαφόπαιδο κι η όμορφη Γελένα και άλλα παραμύθια)» είναι μια σκληρόδετη συλλογή παραμυθιών των εκδόσεων «Άγκυρα». Η ιδιαιτερότητα αυτού του βιβλίου είναι ότι εμπεριέχει δύο τόμους παραμυθιών από 64 σελίδες ο καθένας.

Περιεχόμενα:

Πρώτο βιβλίο:

1. Το ελαφόπαιδο κι η όμορφη Γελένα
2. Ο καστανόγκριζος
3. Η βατραχίνα – τσαρίνα
4. Μια παράξενη δίκη
5. Γιατί ο ασβός κι η αλεπού ζούνε σε τρύπες
6. Ο γέρος βάτραχος κι ο νέος βάτραχος
7. Ο Μπορολντόι κι ο γενναίος γιος του

Δεύτερο βιβλίο:

1. Η μαγική μυλόπετρα
2. Στον καθένα η πληρωμή του
3. Ο Φίλιπκα
4. Πώς ο Βασίλι νίκησε το δράκο
5. Ο λύκος, ο σκύλος κι η γάτα
6. Η ζηλιάρα κουκουβάγια
7. Ο Βασιλικός και η Ιλάνα η αδελφή του Ήλιου
8. Ο Αλντάρ Κοζ κι ο Σιγκάι Μπέι

Το βιβλίο «Ελληνικά παραμύθια με ανεξιχνίαστες γριές» έχει επιμεληθεί η Αγνή Στρουμπούλη και κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2002 από τις εκδόσεις «Απόπειρα» και περιέχει 30 παραμύθια από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

.Περιεχόμενα:

1. Το τσικαλάκι  (Μάνη)
2. Η αλεπού  (Μάνη)
3. Το λευκό τριαντάφυλλο  (Μεσσηνία)
4. Τ’ αντερουλάκια  (Νάξος)
5. Το ξυλαράκι  (Σύρος)
6. Ο πετεινός με τα ξύλενα  (Πάτμος)
7. Η κουκιά  (Πάτμος)
8. Οι παπαρούνες  (Τήνος)
9. Η σταχτού  (Κύπρος)
10. Η έξυπνη γριά  (Κάρπαθος)
11. Ο γέρος κι η γριά  (Κάρπαθος)
12. Ο Χρουσοκουμπής  (Κάρπαθος)
13. Η αρκούδα  (Ροδόπη)
14. Ο Ύπνος  (Θράκη)
15. Οι πισσοβρασμένοι  (Σκύρος)
16. Ο Τσουγκρούτ  (Τσιγγάνικο)
17. Οι δώδεκα μήνες  (Κύθνος)
18. Το χρυσό κουτί  (Νάξος)
19. Το δαχτυλιδάκι  (Μύκονος)
20. Η γριά δρακόντισσα  (Χίος)
21. Το Μιτσοκωλάι  (Χίος)
22. Η νύφη που έγινε αρκούδα  (Καπέσοβο)
23. Η ψαροκεφαλή  (Ζάκυνθος)
24. Η Γδυμνοπουκαμισάκι  (Ζάκυνθος)
25. Ο Κωλοβελόνης και η Κυρά-μάνα  (Σύνθεση από τις παραδόσεις)
26. Ο καημός  (Σκιάθος)
27. Η κουρούνα  (Σκιάθος)
28. Της Λάμιας η θυγατέρα  (Σκιάθος)
29. Της θάλασσας η θυγατέρα  (Σκιάθος)
30. Το φίδι που έγινε άνθρωπος  (Κασσάνδρα Χαλκιδικής)

Το βιβλίο «Παραμύθια ΑΝΤΕΡΣΕΝ – Η μικρή Νεράϊδα και άλλα παραμύθια» είναι μια σκληρόδετη συλλογή παραμυθιών των εκδόσεων «Άγκυρα». Η ιδιαιτερότητα αυτού του βιβλίου είναι ότι εμπεριέχει δύο τόμους παραμυθιών από 64 σελίδες ο καθένας. Επίσης, ενώ το πρώτο παραμύθι έχει τον τίτλο «Η μικρή νεράϊδα», η λέξη νεράϊδα δεν αναφέρεται πουθενά μέσα στο κείμενο. Αντί αυτής, την αποκαλεί συνέχεια η μικρή σειρήνα.

Επίσης, το παραμύθι «η συμφωνία της φιλίας» εξελίσσεται στην Ελλάδα, με φόντο τον Παρνασό, μια ιστορία που -καθόλου απίθανο- να είναι και πραγματική.

Πιο συγκεκριμένα, τα παραμύθια είναι τα ακόλουθα:

Στο πρώτο βιβλίο:

1. Η Μικρή νεράϊδα
2. Ο Ματοκλειστής
3. Η νεράϊδα των ρόδων
4. Οι πελαργοί
5. Η μαργαρίτα

Στο δεύτερο βιβλίο:

1. Το παιδί κι ο μπρούτζινος κάπρος
2. Η συμφωνία της φιλίας
3. Ο μεγάλος Κλάους κι ο μικρός Κλάους
4. Το έλατο
5. Η καινούργια στολή του βασιλιά